معرفی موشک AIM-7 SPARROW

برترین نیروهای هوایی جهان در سال ۲۰۱۷
مرداد ۲۸, ۱۳۹۶
بررسی تجهیزات نیروی هوایی روسیه و نیروی هوایی امریکا
شهریور ۴, ۱۳۹۶

AIM-۷ SPARROW یک موشک هوا به هوا ، هدایت شونده به وسیله رادار و دارای کلاهکی با قدرت انفجاری بالاست. این موشک چند منظوره قابلیت عمل در همه شرایط و همه ارتفاعات را دارد و میتواند از هر جهتی به هواپیما و موشک های با عملکرد بالا حمله کند. سری موشک های AIM/RIM – 7 هوا به هوا ، نیمه فعال و بدون موتور همراه است که به صورت ریلی و پرشی پرتاب می شود.

موشک های اسپارو به صورت گسترده ای به وسیله نیروی هوایی ایالات متحده و ناتو (پیمان آتلانتیک شمالی) استفاده می شوند. در جنگ خلیج فارس موشک های AIM-7 هدایت شونده به وسیله رادار ،ثابت کرد که یک موشک هوا به هوای توانمند و پرقدرت است. در این جنگ بیست و دو هواپیما و هلیکوپتر عراقی توسط این موشک ها منهدم شدند. موشک های اسپارو بر روی هواپیماهای F-14 و F-4 های نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز نصب می شوند.

در جنگ ۸ ساله با عراق هم پرندههای عراقی زیادی طعمه خشم اسپاروهای ارتش ایران شدند.هواپیمایی که این موشک از آن شلیک می شود بایستی همواره هدف را به وسیله رادار در تصویر داشته باشد و این نیازمند آن است که هواپیما پروازی مستقیم و بدون لغزش داشته باشد. این نکته از محدودیت های موشکهای اسپارو محسوب می شود.

موشک اسپارو هنگام پرواز به وسیله چهار بال متحرک دلتا شکل کنترل می شود. نیروی رانش موشکنیز از یک موتور سوخت جامد فراهم می شود. یک فیوز فعال فرکانس رادیویی ، زمانی که موشک درمحدوده برد کشنده هدف قرار دارد ، کلاهک را منفجر می کند.اگرچه ابعاد ظاهری موشک در گونه های مختلف آن نسبتا بدون تغییر باقی مانده است ،اما اجزای داخلیآن پیشرفت ها و توانایی های گسترده ای را پذیرا بوده است.

اسپارو یک موشک رهگیر هوایی مافوق صوت با برد متوسط است که به وسیله انرژی امواج رادیویی وسیگنال های پردازشگر رادار و همچنین انرژی بازتابی که مستقیما از هدف دریافت می شود ، هدایت می گردد. به گونه ای که موشک ، سیگنال های رادار را با استفاده از گیرنده های عقبی خود از رادار سکوی پرتاب دریافت می کند و انرژی بازتابی از هدف را با گیرنده های داخلی خود دریافت کرده و پردازش می کند.

بخش کنترل و هدایت (GCS) :
GCS هدف را ردیابی کرده و موشک را با زاویه لازم به سمت هدف هدایت و تثبیت می کند و کلاهک از طریق استفاده از یک فیوز مجاور رادار فعال یا منفجر می شود.مقایسه علامت ها و سیگنال های بازگشتی از هدف به بخش هدایت این اجازه را می دهد تا تغییرات هدف را احساس کرده و با حرکت بال ها مسیر را برای رهگیری هدف حفظ کند.

مشخصات موشک SPARROW :

عملکرد اصلی : موشک هدایت شونده هوا به هوا
مولد نیرو : موتور رامت سوخت جامد MK-58
برد : تقریبا ۳۰ کیلومتر
طول : ۶۴/۳ متر
قطر : ۲/۰ متر
کلاهک : کلاهک ترکشی انفجاری
وزن پرتاب : ۲۲۵ کیلوگرم
هزینه ساخت : ۱۲۵۰۰۰ دلار
هواپیماهای استفاده کننده : F-4 . F-14 . F-16 . F-18 . F-15

روشهای مقابله با موشک اسپارو :

 

۱- یکی از نقاط ضعف این موشک این است که هواپیمایی که این موشک از آن پرتاب می شود ، می بایست همواره هدف مورد نظر را به وسیله رادار ، در تصویر داشته باشد و این مستلزم پرواز مستقیم و بدون لغزش است که مشکلات جدی برای این هواپیماها به وجود آورده و در نهایت محدودیت هایی را برایشلیک موشک ایجاد می کند. در ضمن با شلیک توسط پدافند هوایی می توان خلبان هواپیما را وادار بهپروازی غیر مستقیم و توام با لغزش نمود که این خود بر اشتباه خلبان افزوده و سبب انحراف موشک میشود.

۲- این موشک به وسیله راداری که در سکوی پرتاب موشک هدایت می شود ، یعنی موشک با پردازشسیگنال های دریافتی از رادار حرکت خود به سمت هدف را ادامه می دهد. به این ترتیب اگر در لحظه پرتاب موشک سیگنال هایی دقیقا مشابه سیگنال های سکوی پرتاب در محیط ساطع کنیم ،خواهیم توانست اطلاعات غلط به موشک داده و آن را منهدم کنیم.

۳- یکی از لازمه های هدایت موشک اسپارو ، دریافت انرژی بازتابی از هدف و پردازش آن و سپس تصحیح مسیر به سمت هدف مذکور است. بنابراین یکی دیگر از راه های مقابله ، به حداقل رساندن امواج بازتابی از هدف است. برای مثال ، با استفاده از ابراز و وسایل جاذب انرژی RF و نیز نصب فیلترهای الکترونیکی مخصوص بر روی هدف ، می توان از بازتاب انرژی RF از هدف کاسته و در نهایت دقت عمل موشک در اصابت به هدف را کم کرد.

انواع موشک اسپارو:

 

 

۱٫(AIM-7A) یا(AAM-N-2 Sparrow I)

این موشک اولین مدل عملیاتی از اسپارو بود که بین سالهای ۱۹۵۲تا ۱۹۵۸ توسط شکاریهای F7U و F3H مورد استفاده قرار گرفت. حداقل ۲۰۰۰ فروند از این موشک تولید گردید اما تولید این موشک به علت ایراداتی که داشت مانند کمبود برد عملیاتی، مشکلات رادار و… متوقف گردید. این مدل ۱۰ کیلومتر بیشتر برد نداشت و از سر جنگی ۲۰ کیلوگرمی استفاده می کرد.

مشخصات:
درازا:۳٫۷۴ m
سرعت: ۲٫۵ ماخ
برد: ۱۰ کیلومتر

۲٫(AIM-7B) یا (AAM-N-3 Sparrow II )

این موشک عملا ساخته نشد. قرار بود این موشک به طور مکمل با رادار AN/APQ-64 در جنگنده های F5D Skylancer و CF.105 (که قرار بود در کانادا تحت امتیاز ساخته شود) به کارگرفته شود که نهایتا طرح لغو شد. این مدل هنوز موشک در مرحله ی آزمایش بود و از سر جنگی ۲۰ کیلوگرمی استفاده می کرد.

مشخصات:
درازا:۳٫۸۵ m
سرعت: ۲٫۵ ماخ
برد: ۷ کیلومتر

۳٫(AIM-7C) یا (AAM-N-6 Sparrow III )

این موشک عملا از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۵۹وارد خدمت گردید و حدود ۲۰۰۰ فروند از آن تولید شد. از تغییرات این مدل می توان از استفاده از موتور با سوخت مایع اشاره کرد. در این مدل بهسازی هایی انجام شد تا برد موشک افزایش یابد. این مدل از سر جنگی ۳۰ کیلوگرمی استفاده می کرد.

مشخصات:
درازا:۳٫۶۶ m
سرعت: ۴ ماخ
برد: ۱۱ کیلومتر

تا این مدل تمام موشکها از موتور های راکتی سوخت جامد از نوع .۱٫۸KS7800 استفاده می کردند.

۴٫(AIM-7D) یا (AAM-N-6a ,AIM-101)

این موشکها مراحل آزمایشی خود را در سال ۱۹۵۹ گذراندند و در سال ۱۹۶۲ در جنگ ویتنام توسط فانتومها(F-4C) مورد استفاده قرار گرفتند. از نظر مشخصات باید گفت که این مدل بسیار شبیه به مدل سی بود. این مدل هم از سر جنگی ۳۰ کیلوگرمی استفاده می کرد.

۵٫(AIM-7E) یا (AAM-N-6b)

این نمونه در سال ۱۹۶۳ تکمیل گردید و به یکی از محبوبترین موشکها در بین کاربران آن تبدیل گردید، بطوری که بیش از ۲۵۰۰۰ فروند از آن تولید گردید و به شکل گسترده ای مورد استفاده قرار گرفت. از ویژگی های آن می توان به افزایش برد، افزایش قدرت راداری اشاره کرد. از این مدل چند مدل الحاقی نیز ساخته شد که در واقع این مدلها برای کلاسهای مختلف عملیاتی طراحی گردید. اولین مدل AIM-7E-2 بود که در سال ۱۹۶۹ آزمایش گردید و اصولا برای نبرد های داگ فایت طراحی شده بود.

از تغییراتی که در آن ایجاد شد می توان به کاهش برد، تغییر سیستم کنترل راداری (اضافه کردن سیستم کنترل خودکار) تغییر بالچه ها برای مانور پذیری بیشتر اشاره کرد. دومین مدل AIM-7E-3 بود. در این مدل فیوز های انفجاری بهبود یافت که این به بالابردن اعتماد پذیری موشک کمک شایانی می کرد. سومین مدلAIM-7E-4 بود این آخرین نمونه ی بهبود یافته از مدل های E در کلاس هوابه هوا بود.

این مدل اصولا برای رادار های قویتر همچون AWG.9 طراحی گردید و از ویژگیهای آن می توان به افزایش برد و توانایی های خودکار کنترلی در درگیری های فامد میانبرد نام برد. حداقل ۵۰ جنگنده در ویتنام طعمه ی این موشک گردیدند.

چهارمین مدل RIM-7E یا (Sea Sparrow) نام داشت. این موشک نه یک موشک هوا به هوا که یک موشک دفاع هوایی بود. به دلیل کارایی های موشک اسپارو نیروی دریایی تصمیم به سفارش نمونه ی زمین به هوای این موشک برای نصب بر روی ناوها گرفت. این موشک از یک موتور راکتی سوخت جامد از نوع MK 25 استفاده می نمود و در سال ۱۹۶۷ رسما وارد خدمت شد(تمام مدلهای بالا مدل تمرینی هم داشته که در این مقاله فقط مدل های جنگی معرفی شده است)
در این مدلها معمولا از سر جنگی ۳۰ کیلو گرمی استفاده می شد.

مشخصات:
درازا:۳٫۶۶ m
سرعت: ۴ ماخ
برد:۳۰ کیلومتر

۶٫(AIM-7F)

این مدل در ژانویه سال ۱۹۷۲ تکمیل گردید و از موتورهای تقویت شده ی MK 58 استفاده می نمود. البته بعد ها در برخی انواع از مدل MK 65 نیز استفاده شد. برای این موشک یک سیستم هدایتی جدید تحت عنوان AN/DSQ-35 تکمیل گردید(یک رادار پالس داپلر میانبرد). این موشک بیشتر جنبه ی تمرینی داشت و در سال ۱۹۷۶ مدلی از آن هم برای F.15 تکمیل شد.

مدلهایی نیز از این مدل مشتق گردید. بیش از ۱۱ مدل هوا به هوا و یک مدل زمین به هوا از نمونه ی F توسعه یافت که بیشتر در ضمینه ی الکترونیک و موتور روی آنها تغییراتی انجام گرفت و خیلی تفاوت کلی با هم نداشتند.
تنها در آخرین مدل AIM-7F-11 از کلاهک های جنگی WAU-10/B استفاده شد. این مدل در سال ۱۹۷۵ ساخته شد و ساخت آن تا ۱۹۸۱ ادامه داشت.

در زمینه ی زمین به هوا نیز RIM-7F در حال تکمیل بود که برنامه به خاطر پیشرفتهایی که در اسپارو بوجود آمد و ظهور موشکهای زمین به هوای قویتر لغو شد. این مدل از سر جنگی ۳۹ کیلوگرمی استفاده می کرد.

مشخصات:
درازا:۳٫۶۶ m
سرعت: ۴ ماخ
برد:۷۰ کیلومتر

 

۷٫(AIM-7G)

این مدل به طور اختصاصی برای بمب افکن های F.111D نیروی هوایی در سالهای ۱۹۷۰ در حال طراحی بود؛ ولی تنها چند پیش نمونه از آن ساخته شد. به دلیل تغییراتی که در برنامه ی F.111D به وجود آمد لغو گردید.

۸٫(RIM-7H )

این مدل نوع بهسازی شده ی موشک زمین به هوای مدل E بود و از موتورهای MK 29 استفاده می نمود. شایان ذکر است این سیستم که به طور استاندارد برای ناوهای بزرگ طراحی شده بود به نحو گسترده توسط ناتو مورد استفاده قرار گرفت.

۹٫(AIM-7M)

این مدل به شکل گسترده ای مورد بازبینی قرار گرفت و در آن از سیستم شلیک کن- فراموش کن استفاده گردید و همچنین از سرجنگی WGU-6/B و بعدها WGU-23/B استفاده مینمود. این مدل در سال ۱۹۸۰ وارد خدمت شد بعدها در ۱۹۸۲ مدلی از آن تکامل یافت که از سرجنگی WAU-17/B استفاده میکرد. در سیستم کنترلی آن بهسازی هایی در زمینه ی مقاومت در برابر جنگ الکترونیک انجام شد. این موشک به عنوان موشک استاندارد میانبرد شناخته می شود. برد آن از مدل E کمتر شده بود؛ اما کارایی و دقت آن افزایش یافت(توجه کنید مدلهای دیگری هم چونAIM-7M H و AIM-7M F1 نیز بوده ولی مهم نبودند) ( حرف M در این مدل مخفف monopulse بود)این مدل از سر جنگی ۴۰ کیلوگرمی استفاده می کرد. از این مدل RIM-7M (نمونه ی زمین به هوا) نیز تکمیل شد.

مشخصات:
درازا:۳٫۶۶ m
سرعت: ۴ ماخ
برد:۲۶ کیلومتر

 

۱۰٫(AIM-7N)

 

این مدل در واقع همان مدل اف بود که برای جنگنده های F.15 نیروی هوایی ارتقاء داده شد. البته تعداد زیادی از آن تولید نشد.

۱۱٫(AIM-7P )

این مدل آخرین مدل از خانواده ی اسپاروست که دیگر مدل جدید تولید نشد. به دلیل تکمیل موشکهای میانبرد امرام از روی اسپارو. اما این مدل در سال ۱۹۸۷ تکمیل شد و به طور گسترده در جنگ خلیج فارس استفاده شد و بیش از ۲۴ فروند جنگنده ی عراقی هدف آن قرار گرفتند. این موشک با بهسازی های انجام شده توان درگیری با اهداف کوچک و اهدافی که در ارتفاع پایین و سرعت کم پرواز می کردند را نیز داشت. کلا دو مدل اصلی از آن تحت عنوان Block I و Block II تکمیل شد که در مدل AIM-7P Block I از سر جنگی WGU-6D/B استفاده می نمود و AIM-7P Block II از سر جنگی WGU-23D/B به همراه گیرنده های تقویت شده استفاده می نمود(از سرهای جنگی ۴۰ کیلو گرمی بهره می برد)

مشخصات:
درازا:۳٫۶۶ m
سرعت: ۴ ماخ
برد:۲۶ کیلومتر

۱۲٫(AIM-7R)

این مدل در سال ۱۹۹۰ در حال تکمیل شدن بود که با طرح AIM-7P Block II به حال تعلیق در آمد؛ اما بعضی ویژگیهای آن در انواع در حال خدمت استفاده شد همچون یک رادار چند حالته ی جدید و افزایش قدرت پردازشگر آن

۱۳٫(AIM-7J/K/L)

این مدلها در واقع نمونه های جدیدی نبودند؛ بلکه این نمونه ها در کشور های هم پیمان آمریکا تولید گردیدند؛ مثلا مدل J در ژاپن تحت امتیاز کمپانی ری تیان تولید شد(این مدلها از مدل محبوب E مشتق شده بودند) به جز این ،چند مدل دیگر RIAM.7 نیز تولید شده است.

منبع: صنایع هوایی و تکنولوژی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *